Tekel’in Nesi Kaldı Damaklarda Tadı Kaldı - Kerim Yanık

Kitap Adı: Tekel’in Nesi Kaldı-Damaklarda Tadı Kaldı
Yazar: Kerim Yanık
Yayınevi: Oğlak Yayıncılık
Hamur Tipi: 2. Hamur
İlk Baskı Yılı: 2019
Baskı Sayısı: 1. Basım
Barkod: 9789753299497

Yazar: Kerim Yanık

Likörden Şaraba Votkadan Rakıya

“Yılın hemen her günü, türlü meyve kokularının hâkim olduğu bir fabrika… Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında Osmanlı çileği, ahududu ve Tokaloğlu kayısısı; yine Temmuz ve Ağustos aylarında Kütahya ve Afyonkarahisar vişnesi; Eylül ayında Isparta güllerinden üretilmiş gül suyu; Ekim, Kasım, Aralık ve Ocak aylarında Dörtyol portakalı, Mersin turunç ve limonu, Bodrum mandalinası; ayrıca Brezilya ve Yemen kahveleri, Gana kakaosu… Bütün yıl boyunca bu muhteşem aroma bombardımanından sadece fabrika değil, çevresi de doğal olarak etkilenmekte.”

Belleklerimizde içki ve sigarayla bütünleşen Tekel, yeni kurulmuş Türkiye Cumhuriyeti’nin en önemli yatırımlarından biriydi. Sadece içki ve sigara değil, tuzdan çaya kadar uzanan geniş bir yelpazede üretim yapıyor, ürünlerine ham madde sağlarken de çiftçiliğe yurt çapında büyük bir destek sağlıyordu. Demokrat Parti döneminden beri sıklıkla gündeme getirilen özelleştirilme, sonunda küreselleşmenin de dayatmasıyla 2004 yılında gerçekleştirildi. Tekel satıldı.

Otuz yıldan uzun bir zaman Tekel’in içki bölümünde çeşitli görevlerde bulunan, son olarak da Mecidiyeköy Likör ve Kanyak Fabrikası Müdürü olarak görev alan Kerim Yanık, bize her dönem siyasetin elinin değdiği Tekel’i, likörlerin kokusunun eşliğinde anlatıyor.

Kerim Yanık kimdir?

1948 yılında Malatya’da sigara fabrikasında çalışan bir işçinin çocuğu olarak dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Malatya’da; babasının görevi gereği Ankara’ya göç etmesiyle lise ve üniversite öğrenimini Ankara’da tamamladı. Çalışma yaşamına 1967 yılında Ankara Atatürk Orman Çiftliği’nde bulunan Tekel Bira Fabrikası’nda işçi statüsünde başlayan Yanık, üniversiteyi bitirdikten sonra, 1978 yılında statü değiştirerek memuriyete geçti. 1980 yılına dek, sırasıyla rakı kısım amirliği, fabrika işletme şefliği ve fabrika müdür yardımcılığı görevlerinde bulundu. 1980 yılında Karaman Şarap Fabrikası Müdürlüğü, 1981-1985 yılları arasında Şarköy Şarap Fabrikası Müdürlüğü, 1985-1988 yılları arasında Ürgüp Şarap Fabrikası Müdürlüğü, 1988-1996 yılları arasında Mecidiyeköy Likör ve Kanyak Fabrikası Müdürlüğü görevlerinde bulunduktan sonra, 1996-2000 yılları arasında Tekel Alkollü İçkiler Müessese Müdür Yardımcılığı görevlerini üstlendi. Müessese müdür yardımcılığı göreviyle birlikte, Bilecik Tekel İçki Fabrikası projesinin proses sorumluluğunu üstlenen Kerim Yanık, projenin tamamlanmasıyla 2000-2004 yılları arasında da Bilecik İçki Fabrikası Müdürlüğü görevine getirildi. Tekel’in Alkollü İçkiler bölümünün özelleştirilmesini takiben 2004 yılında Tekel A.P.K. Daire Başkanlığı görevine getirilen Kerim Yanık, bu görevini 2005 Temmuz’unda tamamlamak suretiyle emekliliğini isteyerek, kamudaki görevini sonlandırdı. Kamudaki görevini tamamlamış olmasına karşın, özel alkollü içki kuruluşlarında da çalışmalarını günümüze kadar devam ettirmiştir. Afyonkarahisar Dinar’daki İnfotex firmasında genel koordinatör, Manisa Salihli’de kurulu bulunan Sezer Holding’de üretim danışmanlığı, en son olarak da Tekirdağ Şarköy’de bulunan Uçmakdere Şarap Fabrikası’nda genel müdür olarak görev yapmıştır.

önsöz

“Likörlerin Efendisi” ile geçmişe yolculuk…

Şimdilerde yerinde dev gökdelenlerin bulutlara doğru uzandığı fabrikanın merdivenlerini tırmanırken, karşılaşacağım sürprizden haberim yoktu. Müdür beyin odasında sade kahvelerimizi içerken, kendisini biraz sıkıştıracak oldum.

“Kanyaktan çok şikâyetçiyiz… Bir yudum alıyoruz, sanki boğazımızdan aşağı cam kırıkları iniyor. Aksıra tıksıra kendimize gelmeye çalışıyoruz.”

Müdür bey eski makam odalarının bir klasiği olan masa altı düğmesiyle zile bastı ve sekreterini çağırdı. Kulağına bir şeyler fısıldadı. Beş dakika geçmişti ki, sekreter hanım elinde bir tepsiyle beliriverdi. Tepside, içinde kızıl-kehribar renkli bir sıvı ışıldayan şeffaf bir şişe ve yanında da iki balon kadeh vardı. Müdür bey, tahrik edici rengiyle olduğu kadar ağdalı kıvamıyla da gözü okşayan sıvıyı kadehlere koyduktan sonra gururla uzattı.

“Bir de bunu deneyin lütfen…”

Kadehimdeki içki enfes kokuyor, üzüm ile meşenin uzun yıllar mahzenlerde seviştiği belli oluyordu. Damakta da kadifemsi bir kıvamdaydı ve yıllanmış konyakları andıran güzellikteydi.

Müdür Bey, üzerinde Kara Kanyak-Eşantiyon yazan şişeyi elinde okşarcasına tutarken, “Ah dostum” dedi. “Kanyağı yıllandırabilsek böyle olacak. Bu tattığınız 19
yıl meşe fıçılarda eskitebildiğimiz Karasakız üzümü kanyağı. Sizin şikâyetçi olduğunuz ise fıçıda ancak birkaç ay tutabildiğimiz kanyak. Kabahat kanyakta değil, onu yıllandıramadığımız bu köhnemiş, bürokratik sistemde…”

1990’lı yılların sonunda bu sohbeti yaptığımız müdür bey, Mecidiyeköy Likör ve Kanyak Fabrikası’nın o yıllardaki Müdürü Kerim Yanık, bugün bürokrasiden emekli olmuş, tecrübeli, özgür bir duayen olarak anılarını yazıyor ve son yarım yüzyılın pek çok bilinmeyen yönünü aydınlatıyor.

Kerim Yanık sadece damak tadımızı taçlandıran bir içki üretim ustası değil. Aynı zamanda yıllarca sendika mücadelelerine de önderlik etmiş, yaşadıklarını daha geniş bir dünya görüşünün merceğinden değerlendirebilen aydın bir teknik adam… O yüzden de sokaktaki insanın sadece bir lezzet ve keyif konusu olarak gördüğü içki dünyasının ekonomisini de irdeliyor, ulusal ekonominin bu güçlü dalının nasıl kırıldığını, Türk üzümü ve anasonundan yapılan Türk rakısını içen her Türk vatandaşının küresel sermayeye nasıl kâr transferi yaptığını da kanıtlarıyla ortaya koyuyor. Hâliyle, 24 Ocak kararlarından bu yana adım adım tasfi ye edilen Türk tarımının ve tarıma dayalı bir sanayi olan içki sanayiinin zayıfl atılmasının, ülkeyi nasıl yoksullaştırdığını da göz önüne seriyor.

Elinize, kaleminize, aklınıza ve yüreğinize sağlık Kerim Bey… “Bu daha başlangıç…” diye düşünüyor, bu kitaba sığmayan anılarınızla renklenecek bir ikinci kitabın da ardından geleceğini umuyoruz.

Mehmet Yalçın